Close Menu
Spoed? Bel 06 55 37 00 00 Op spoednummer geen APP/SMS (doorgeschakeld)
Geen spoed? Bel dan tijdens spreekuur
Ma t/m vr van 8.00 - 9.00 uur: 0252-534340

Trekken tanden / kiezen staande paard

Tanden en kiezen trekken bij het paard

We hebben sterke voorkeur waar mogelijk, zoveel mogelijk tanden en kiezen voor het paard te kunnen behouden. Daarom is het belangrijk van jongs af aan, goed voor het paardengebit te zorgen. Toch ontkomen we er soms niet aan het verwijderen van tanden en/of kiezen. Bij sommige breuken, wortelpuntproblemen en bij verder gevorderde ziekten of bepaalde diastasen (nauwe ruimten tussen tanden/kiezen) moeten uiteindelijk tand(en) of een kies  getrokken worden, teneinde een paard weer gezonder verder te kunnen laten leven.

Waar mogelijk bij het staande paard via de mond

Er zijn dan diverse redenen waarom in paardentandheelkunde de ontwikkeling tot stand kwam om zoveel mogelijk ingrepen te kunnen uitvoeren zonder paarden in narcose op tafel te leggen en zonder bot te beschadigen of te snijden, als dit niet nodig is. Paarden snappen niet dat je na narcose niet direct moet willen wegrennen en zijn niet geboren om lang te liggen, daarnaast betekent alles wat je extra gaat snijden en hakken, een extra lange hersteltijd. Paardvriendelijkheid is dus de reden dat we, waar mogelijk, het liefst gewoon via de mond bij het staande paard, tanden en kiezen trekken.

Bij de achtergelegen kiezen of veel correctie in 1 keer is het overigens een draak van een klus. Het paard even opereren onder je op tafel, werkt voor de arts een stuk makkelijker dan langdurig boven het hoofd moeten werken. Heel nauwkeurig gebukt moeten werken met tangen boven je hoofd, vindt ook bij ons niet iedereen een fijne middag. In onze praktijk is Hans de enige arts die dit type werken wel leuk vindt.

Wat gebeurt er dan met een paard?   

Bij een staande ingreep krijgt het natuurlijk wel een zeer zware sedatie en lokale verdoving. Een paard kan heel veel pijnstilling krijgen en toch op de benen blijven staan. Afhankelijk van plaats en hoeveelheid werk, kan het werk soms nog op stallocatie, maar als het langer duurt, bijvoorbeeld bij veel tanden tegelijk, een moeilijker liggende kies enz. gebeuren ingrepen bij voorkeur op de kliniek. Het paard kan dan in de stand staan en tussendoor ook even lekker tegen de stang hangen. We gebruiken een standaard waarmee het paard zijn hoofd opgetild wordt, maar laten de hals tussendoor ook veel hangen, omdat we onnodig langdurig met holling in de hals staan niet goed voor het paard vinden. Een assistente moet ook regelmatig het hoofd in andere hoek op tillen.

Last but not least hebben we al meerdere malen gemerkt dat er paardenliefhebbers zijn, die zeggen dat ze tegen bloed kunnen maar bij het zien van bloed van hun paardenvriend, dat nu eenmaal vrijkomt als zo een kies de kaak uit, toch spontaan even om vielen. Bij dit werk is het heel belangrijk dat we rustig en geconcentreerd kunnen werken.

Als het paard een uurtje daarna weer helemaal wakker is geworden in een patientbox, kan het daarna wel dezelfde dag weer mee naar huis. Bij wat zwaardere ingrepen, blijft het paard vaak even een nachtje bij ons slapen. Als de eigenaar het gebit nog na moet spoelen, laten we dat een keer goed zien, hoe dat het makkelijkst gaat.

Paarden gaan doorgaans opvallend snel weer gewoon eten na een ingreep. Paarden eten bij gebitsproblemen vaak door, hebben wel pijn maar tonen dit niet allemaal via het stoppen met eten, de problemen herkent men doorgaans als eerste via proppen tijdens kauwen of prut in de neus, laat hoofd scheef hangen enz. Echter regelmatig vertellen eigenaren ons dat ze na de ingreep toch wel vrij snel verschil in gedrag zien. Het positieve effect dat ontstaat na gestaag weer meer en beter gaan kauwen, komt natuurlijk iets later. Dat is de echte beloning voor het paard. 

 

Verschuiving naar achteren door nieuwe technieken

Tanden en de voorste kiezen trekken doet Hans al heel lang. De laatste jaren zagen we echter nieuwe technieken en instrumenten komen, zodat we steeds meer kiezen staand konden gaan trekken, dat is dus ook veel minder ingrijpend voor het paard waardoor het weer sneller herstellen kan. Waarom het trekken van de achterste kiezen bij staande paarden vraagt om secuur werken in standje hopeloos en engelengeduld, laat dit plaatje zien. Het is niet te vergelijken met het trekken van kiezen bij een mens. We moeten hier voorzichtig stapje voor stapje werken, een kies zit bij paarden echt diep zit en achterin dus we moeten vrij veel hoek maken in de tang. Gemiddeld zijn we twee uur met een achtergeleden kies bezig zijn, soms een stukje korter als de kies losser zit, soms langer als de kies bijvoorbeeld rot is. Er zijn gevallen, waar we niet aan beginnen, bij erg moeilijke stand of rotting en breuk, ontkomen paard en eigenaar voor correctie niet aan de operatietafel. 

 

paardenkiezen trekkenKleine uitleg nieuwe technieken bij kiezen trekken

Sommige technieken bestonden heel vroeger al, maar er is heel veel verfijning op gekomen. De verdoving is natuurlijk veel beter en inmiddels beschikken we over een enorme set verschillende tangen, een speciale camera voor als iets breekt enz. Via het ontwikkelen van goede instrumenten en de komst van specifieke en goede cursussen, werd dit werk een stuk beter uitvoerbaar. 

Invasieve buccotomie en luikjes

Het uitgangspunt is echt dat we het liefst alleen met de tang via de mond werken, zo blijft de kaak namelijk onbeschadigd en is de ingreep voor het paard veel kleiner. Krijgen we hiermee een keer geen of geen volledig succes, dan moeten we toch iets verder gaan.

Een bijzondere methode die we dan toepassen bij paarden om de achtergelegen kiezen staand te trekken is "minimaal invasieve buccotomie". We maken dan via een gaatje in de wang met een schroefje er door de kies heel voorzichtig los, om deze daarna verder via de mondholte te kunnen verwijderen. Dat doen we als we bang zijn dat een aangetaste kies, gaat breken onder de druk van een extractietang.

Het voordeel van deze toepassing is dat de kaakholte niet helemaal opengemaakt hoeft te worden maar we toch met onze instrumenten goed op de juiste plaats kunnen werken. Bovendien staat het paard en hoeft het dus niet op te staan uit narcose. Deze ingreep is dus nog steeds veel minder ingrijpend en risicovol als een liggende operatie. Het is een bijzonder mooie aanvullende methode, omdat het herstel daarna aanzienlijk sneller gaat, als de kaakholte dicht blijft.

Is er ontsteking in de bijholte, dan moeten we soms wel bij het staande paard een luikje in het bot maken. Dat kost dan iets meer tijd.

Operatieve ingrepen (liggend onder narcose)

Niet meer behandelen maar ook niet minder dan nodig, het is zelfs onze slogan. Kiezen staand trekken is zeer intensief werk boven het hoofd, het is veel intensiever werken dan even snel opereren. De voorkeur gaat echter naar technieken toe die zo min mogelijk ingrijpend op het paardenlichaam zijn of risico's meenemen voor het paard.

Bijna alles kunnen we nu staand. Ondanks de ontwikkelingen van afgelopen jaren dat we steeds meer staand kunnen oplossen, is echter soms bij paarden nog steeds een liggend operatie onder algehele narcose noodzakelijk. Onder narcose direct via het bot inwerken gebeurt nu alleen nog, als het een keer echt niet anders kan. 

Gebitsbesparing en wortelkanaalbehandelingen

Het zoveel mogelijk sparen van het gebit is ons doel. Wat we dan echter niet doen zijn "wortelkanaalbehandelingen bij paarden", omdat we bij paarden nog niet een methode ontdekt is, die echt goed werkt. Op internet lezen we de mooiste verhalen over zelf bedachte innovatieve probeer-eens-trajecten, maar in praktijk is bij artsen bekend dat vervolgens de kies daarna nog wel heel erg vaak alsnog verwijderd moet worden. Internationaal passen zelfs de allergrootste paardenklinieken geen wortelkanaalbehandelingen toe. Hieronder zien we dat kieswortelontstekingen wel voorkomen. 

wortelkanaalbehandeling paard

Vooruitgang

Hans is al jarenlang paardenarts en rolde er stap voor stap in. We hadden zelf ook nooit gedacht dat paardenarts worden, uiteindelijk ook nog eens zou gaan in houden dat je soms uren achter elkaar gaat knutselen aan een kies die er uit moet! Het aantal artsen die ervaring opbouwden in dit werk is nog wat summier, want niet iedere paardenarts kan of wil dit type lichamelijke werk stap voor stap gaan leren uit voeren. Wij willen het liever ook niet te vaak doen, alleen als het echt het beste is om te doen voor het paard.

Voor paarden is het vaker staande kunnen blijven, de meestal uiteindelijk toch veel kleinere ingreep enz. echter een zeer positieve wending. Inmiddels zijn vele paarden al via deze weg geholpen en waren in no time weer op de rit. Dat was vroeger wel anders, een paard werd veel vaker niet geholpen of er ontstond direct een langer hersteltraject met meer risico's. Op het gebied van paardenwelzijn is via deze ontwikkeling dus echt een mooie stap gezet.