Een normale geboorte
Kennisbank artikel
Toelichting op de stappen bij de geboorte van het veulen
Het proces voor, tijdens en na de bevalling
In dit artikel leggen we uit hoe veulentjes geboren worden.
Indien er bij de merrie bij eventuele eerdere geboortes en tijdens de dracht geen bijzondere problemen zijn geweest en de merrie goede voeding gehad heeft en haar entingen, is er geen reden om problemen te verwachten. Vergeleken met veel andere diersoorten en mensen, zijn veulenbevallingen echt snel en zelden problematisch.
De normaalwaarden
Wel is het belangrijk dat iemand de “normaalwaarden” goed in de gaten houdt, kijkt of het proces voor, tijdens en na de bevalling, normaal verloopt. Het hele proces en de normaalwaarden sommen we hieronder op. Lees ook aandachtig dit stuk door. Ben je cliënt bij ons en zie je reden tot twijfel, dan bel je. Bellen kun je bij een bevalling uiteraard ongeacht het tijdstip van de dag of nacht, naar het spoednummer.
Deze pagina is in logische volgorde gezet, eerst de bevalling, dan het proces na de geboorte. Is het veulen reeds geboren dan kun je voor de normaalwaarden bij geboorte, natuurlijk direct helemaal naar onderen scrollen.
Voor de geboorte
Voorbereiding geboorte
Als de merrie na inseminatie of de eerste drachtcontrole door een arts is dichtgezet, is het natuurlijk belangrijk dat ze drie weken voor de uitgerekende bevallingsdatum open wordt geknipt, om inscheuren van de vulva tijdens de geboorte te voorkomen.
Zorg er voor dat betadine, glijmiddel en handschoenen en een emmer in de buurt zijn.
Voor het geboortemoment
Het exacte moment is natuurlijk ook bij paarden soms lastig te voorspellen. Drie weken voor de datum, twee weken er na, of nog grotere afwijkingen, het kan allemaal.
Het kegelen is een belangrijke indicator dat de bevalling binnen afzienbare tijd gaat beginnen, maar niet iedere merrie doet dat. Bij het “kegelen” komen er wit-gele honingachtige druppels aan de spenen van de merrie te hangen. Dan wordt het tijd om alert te zijn.
In de meeste gevallen volgt de geboorte dan binnen 24 uur. Maar ook hier wordt regelmatig door merries afgeweken.
Vlak voor de geboorte
Leg je op het laatste moment nog een staartbandage aan, let er dan op dat deze niet te strak zit of knelt.
Na een tijdje volgen de eerste weeën. Gaat de merrie per ongeluk te dicht tegen de stalwand liggen, jaag haar dan weer overeind zodat ze daarna op een betere plek gaat liggen. Er moet ruimte zijn voor het veulen om naar buiten te komen.
Paarden zijn doorgaans niet alleen veel beter in het “natuurlijk bevallen” dan mensen, koeien, schapen enzovoorts. Ze zijn gemiddeld ook sneller. Een normale geboorte duurt ongeveer 15 tot 30 minuten.
NEEM ZEKER CONTACT OP ALS HET ER BINNEN 30 MINUTEN NIET UIT IS.
Daarna moet er natuurlijk nog wel even doorgewerkt worden in de controle/verzorging, want dan wil je goed gaan kijken of alles ook echt goed blijft gaan, met moeder en
veulen.
Het geboorteproces
Het veulen draait zich
Het veulen heeft gedraaid en er zo voor gezorgd, dat het als eerste met de voorbeentjes naar buiten komt.
Het hoefje van het tweede been moet zichtbaar worden, ongeveer halverwege de pijp van het eerste voorbeen. In deze video zie je hoe dat gaat. Heel zelden zal dit niet het geval zijn. Bel ons dan gelijk voor support.
De eerste pootjesblaas
Door het persen ontstaat toenemende druk op de buitenste blaas (waterblaas), die knapt. Dan loopt het vruchtwater weg, waardoor het geboortekanaal vochtig wordt gemaakt.
Na ongeveer een kwartier verschijnt de vruchtblaas (pootjesblaas). Is dat een rode kleur scheur het dan direct stuk en dan bel je direct naar het spoednummer.
De pootjesblaas verschijnt normaal als een soort grijs zakje. Het is dan normaal als het ene voorbeen net iets voor het andere ligt.
Scheuren van de pootjesblaas
Inmiddels zal de merrie liggen of gaan liggen, omdat het zwaarste gedeelte van de geboorte komt. Vervolgens komt de neus van het veulentje naar buiten.
Soms is het nodig de pootjesblaas rond het veulenhoofd te breken met de hand. Doe dit als het hele hoofd geboren is en het niet spontaan van nature scheurt. U kunt met een schone vinger door de mond en langs de neus van het veulen achtergebleven slijm en vliezen verwijderen.
Wees voorzichtig met trekken aan het veulen
Na iedere perswee van de merrie zakt het veulen weer iets terug in de merrie. Dit is normaal. Wel moet er na iedere perswee een klein beetje vooruitgang geboekt worden. Het zwaarste deel zijn de schouders, zijn die er doorheen, dan volgt de rest van het lijfje doorgaans snel.
Veel mensen kunnen de neiging niet weerstaan mee te trekken aan het veulen. Dit is in principe niet vaak nodig. Is het wel nodig dan dient dit echt zeer omzichtig met beleid te gebeuren: tegelijk met de wee en altijd in de natuurlijke richting, dat is naar achteren en naar beneden richting het spronggewricht van de merrie.
Als de merrie nog rustig blijft liggen met de achterbenen van het veulen in de schede, is dat gunstig. Op zo’n moment krijgt het veulen nog een flinke hoeveelheid bloed via de nog intacte navelstreng. Ga de merrie dus zeker niet op jagen, laat haar en het veulen rustig even liggen.
Scheuren van de navelstreng
Bij het opstaan van de merrie, zal de navelstreng scheuren. Zo niet, dan controleer je of de navelstreng niet meer bloedt of urine lekt en niet zwelt. Als de navelstreng nog bloedt, moet deze worden afgebonden met een navelklem of een hechting. Neem in dat geval contact met ons op. De navelstreng moet binnen 35-40 minuten na de geboorte breken, anders moet de navelstreng gebroken worden door te trekken (bel dan even).
Dan desinfecteer je het naveltje met Betadine of Chloorhexidine.
Draag latex handschoentjes en kom echt zo weinig mogelijk met de vingers aan de navelstreng en aan de wond. Want infectie en tetanus hebben we geen zin in.
Na het geboorteproces
Overzicht normaalwaarden na de geboorte
Volgorde in de eerste 2 uur
1-2 min
Het aantal minuten van geboorte tot veulen zich opricht van geheel plat liggen naar een borst-buikligging, zien we graag liggen tussen 1-2 minuten.
Na 5 minuten
Hartslag: eerste 5 min. > 60/min, na een uur 80-130/min.
Eerste 30 minuten
De ademhaling mag de eerste 30 min na geboorte 60-80/min zijn, daarna teruglopend in de eerste 12 uur naar 30-40 / min. Een onregelmatige ademhaling met lange pauzes is afwijkend!
30-45 min
Het aantal minuten tot de navelstreng breekt moet liggen tussen 30-45 min.
1-2 uur
Tussen 1 en 2 uur na bevalling moet het veulen gaan staan. Het veulen moet binnen 2 uur na geboorte drinken van moeder binnenkrijgen (de eerste biest is zeer belangrijk.)
Binnen 2 uur
De nageboorte moet van de merrie af komen binnen 2 uur. Zo niet, dan ga je ons al vast bellen op de spoed. Dit is zeer belangrijk voor de verdere gezondheid van de merrie.
Na de eerste 2 uur :
Binnen 6 uur
Poepje en plasje
Het veulen moet binnen 6 uur voor het eerst mest afgeven en binnen 6 tot 10 uur urine
Binnen 8 uur
Biestopname: minimaal 2L in eerste 8 uur (voor veulen van 50 kg)
Binnen 24 uur
De zogenaamde melkmest bij het veulen moet er binnen 24 uur afkomen (hopjesvla-achtig)
Dag 1
Melkopname 15% van het lichaamsgewicht, dus voor veulen van 50 kg 8L/dag, verdeeld over 12-24 keer (bij zelf drinken drinkt het veulen nog veel vaker). Om enig inzicht te krijgen of veulen genoeg drinkt kan de vulling/spanning van het uier van de merrie bekeken worden en de urineproductie van het veulen in de gaten gehouden worden.
Bij een goed gevaccineerde merrie en een probleemloze geboorte, is een veulenprik niet nodig. Wel vinden wij het raadzaam het pasgeboren veulen en de nageboorte op de dag van of een dag na de geboorte, te laten nakijken.
Lik and Like
Daarna gaat de merrie vaak het veulen likken en “liken”. Dit drooglikken schept een band tussen merrie en veulen maar stimuleert ook de zenuwen en spieren van het veulen.
30 - 60 minuten opstaan
Normaal probeert een veulen vaak na ongeveer 30 minuten zelf rechtop te staan. Wanneer dit langer dan een uur duurt, kan je het veulen beter een handje helpen. Hoe sneller het staat, hoe sneller het kan drinken.
Binnen 2 uur biest opname!
Het is van belang voor zowel de energievoorziening als de afweer dat het veulen binnen 2 uur staat en drinkt. Het is essentieel dat een veulen kort na de geboorte de eerste biest binnenkrijgt. Tijdens de dracht vindt geen overdracht van anti-lichamen plaats via de placenta. Het veulen wordt dus geboren zonder eigen afweersysteem en de biest bevat belangrijke afweerstoffen die het veulen beschermen tegen allerlei infecties. Na de geboorte heeft het veulen ongeveer 18 uur de mogelijkheid om de anti-lichamen uit de biest op te nemen via de darmwand, die daarna bepaalde grote eiwitten niet meer door laat.
Als het veulen niet binnen 2 uur drinken kan, moet de merrie gemolken worden en deze melk, het liefst via de sonde, aan het veulen worden gegeven. Bij drinken uit een zuigfles is er een grotere kans op verslikking. De eerste 8 uur moet het veulen ongeveer 2 liter biest binnen krijgen. Hou goed in de gaten of het veulen genoeg drinkt.
Voldoende eerste biestopname veulen
Het veulen moet voldoende gaan drinken om voldoende binnen te krijgen. Dit kan op twee manieren gecontroleerd worden. Ten eerste kunt u zelf het veulen goed in de gaten houden in de eerste uren na de geboorte en kijken of deze drinkt bij de moeder. Een voordeel hiervan is dat u tegelijk ook zijn gedrag en het afkomen van de eerste mest kan beoordelen.
Maar is er enige twijfel, bijvoorbeeld omdat de merrie voor het veulenen biest verloor (enkele dagen weinig is in totaal veel), laat gedronken wordt ( 6 uur na start van de melkgift zal de hoeveelheid antilichamen in de biest met 75% zijn afgenomen), of de merrie problemen had, dan is het mogelijk om 12-24 uur na de geboorte door ons de hoeveelheid antistoffen in het bloed van het veulen te laten meten. Bij onvoldoende biestopname mist het veulen de aankomende maanden bescherming tegen gevaarlijke ziekten en zou de gezondheid van het veulen dus een zeer hoog risico gaan lopen. Bij een te laag gehalte, kunnen we een en ander via het bloed geven.
Is de nageboorte van de merrie er af ?
Voor de merrie begint dan de nageboortefase, de placenta moet eruit. Als de nageboorte langer dan 2 uur blijft hangen, ga er dan niet aan trekken (kans op inwendige bloedingen) en knip het ook niet af, maar bel voor advies. In de tussentijd kan de nageboorte worden opgeknoopt om te voorkomen dat de merrie erop gaat staan.
De kleur van de placenta moet roze/rood zijn en niet groen/bruin, een indicator voor ontstekingen. We willen ook graag zien dat de nageboorte er echt op tijd en helemaal volledig afging, want de merrie kan ernstig ziek worden van een achterblijvende placenta of een stukje ervan.
Bewaar de nageboorte voor controle in een zak of een emmer.
Wanneer de nageboorte na 2-3 uur nog niet is afgekomen kunnen we een bevorderend spuitje geven of gaan we met de hand restanten eruit halen. Bij problemen met de placenta is het uiterst belangrijk dat we de merrie medische behandeling kunnen geven, nog voordat problemen escaleren, zoals zware infecties van de baarmoeder of zelfs hoefbevangenheid.
Controle urineren van het veulen
Op tijd urine produceren is belangrijk. Bij geen urine vorming is er mogelijk sprake van een blaasruptuur of er wordt urine gelekt via de navel.
Veel temperaturen veulens!
Vervolgens is het verstandig het veulen dagelijks te temperaturen.
Als er dan iets is, weet je het sneller. Dat is belangrijk want veulentjes zijn echt kwetsbaar.
De juiste temperatuur van een veulentje is gemiddeld 37,2 – 38,6
Is het wondje van de navelstreng schoon?
Vervolgens is het belangrijk dat het wondje bij de navelstreng van het veulentje niet gaat ontsteken.
Maak daarom gedurende minimaal 4 dagen minimaal 3 keer per dag het naveltje schoon met BETADINE OPLOSSING. Dat mag op een schoon doekje of kan in een eierdopje.
Twijfel over de voortgang?
Na de bevalling is belangrijk te weten dat veulens heel kwetsbaar zijn.
Is er enige vorm van twijfel, schroom dan nooit te bellen voor overleg en hulp. Want bij een veulen is het belangrijk niet alles te lang “aan willen kijken” omdat de weerstand nog laag is.
Maar de natuur doet gelukkig ook heel veel goed!
We wensen je een fantastisch mooi en gezond veulen!
Sla dit artikel op in je notities
Bij spoed: niet mailen of appen maar liever persoonlijk contact.
- 06 - 5537 00 00
Indien geen spoed: