PPID bij paarden

Kennisbank artikel

Gevolgen van PPID onder controle houden

Wat is PPID?

PPID (Pituitary Pars Intermedia Dysfunction) bij paarden wordt veroorzaakt door een ontregeling in een deel van de hypofyse, de ‘pars intermedia’. De hypofyse is een centraal onderdeel van het hormonale stelsel. PPID geeft een ontregeling in de hormoonhuishouding en veroorzaakt al sluimerend conditievermindering en hogere gevoeligheid voor ziekte.

We weten dat PPID echt een sterk verhoogde kans geeft, op het krijgen van echt vervelende gezondheidsproblemen, zoals allerhande ontstekingen en kans op spontane kanteling van het hoefbeen. Gelukkig kunnen we PPID herkennen want het geeft een verhoogde ACTH waarde en gevolgen terugdringen.

Vanaf welke leeftijd zien we PPID?

Het is een feit dat PPID veel vaker voor komt bij oudere paarden (tussen de 10 en 25) en dat alertheid dan niet overdreven is. PPID komt relatief meer voor bij paarden boven 15 jaar, maar incidenteel ook bij jongere paarden (meestal dan wel ouder dan 10 jaar). Op jongere leeftijd kunnen signalen en de aandoening dus ook verschijnen, maar de kans is minder groot dan bij oudere paarden boven 15 jaar.

Uit studies blijkt dat meer dan 15% van alle paarden ouder dan 15 jaar in meer of mindere mate PPID hebben en daardoor klachten ontwikkelen en opeens ook een stukje levenslust kunnen gaan verliezen.

Meten is weten!

Bij bepaalde signalen is gelukkig mogelijk op PPID te gaan testen. Zeker bij nog lichtere signalen geldt, alleen meten is zeker weten. Wacht waar mogelijk liever niet op de meest sterke signalen of alle signalen tegelijk.

Testen is immers niet heel moeilijk en doe je graag voordat verdere ziekte en aftakeling in zet. Tijdig bijsturen via maatregelen, kan sterk preventief werken.

Signalen PPID bij paarden

Een eigenaar die veel met het paard doet, zal signalen eerder zien. Soms zijn er gedragsveranderingen waarneembaar, sloomheid en opeens meer moeite tijdens sportieve momenten. Het enthousiasme kan wat gaan af nemen.
Het paard zijn vacht wordt eerst “rommeliger”. Er kan uiteindelijk vertraagde verharing ontstaan of op bepaalde plekken overbeharing. Lange dunne sprieten naast de billen, die je nooit eerder zag? Dat komt meestal niet door het weer.
Verlies van houdingspieren ook terwijl het werk niet veranderde.
Als er een wond is, is een vertraagde wondgenezing een signaal.
Bij merries die voor fokkerij ingezet worden is opeens niet meer drachtig kunnen worden een signaal.
Een verminderde weerstand, hogere gevoeligheid voor infectievorming bijvoorbeeld in de luchtweg of hoefabcessen.
Een verhoogd bloedsuikergehalte.
Het verschijnen van hoefbevangenheid, soms mild, soms direct ernstiger.
Sommige paarden laten het alleen zien via abnormaal zweten bij weinig inspanning.
Soms gaat een paard opeens heel veel drinken en dus ook veel plassen.
PPID kan in een veel later stadium een sterk afwijkende vacht (lang en krullend) geven en zelfs zenuwverschijnselen of blindheid.

Signalen verschijnen doorgaans eerst heel subtiel. Soms zijn er gelijk meerdere signalen tegelijk, maar niet altijd. In sommige gevallen is er slechts een signaal, die het wel verstandig kan maken een ACTH test te gaan doen, nog voor dat de andere signalen / schade, zich kan gaan presenteren.

Signalen in later stadium PPID bij paarden

De volgende foto’s zijn beelden van de gevolgen van PPID in latere stadia. Maar de signalen zijn heel vaak dus ook al veel eerder te zien, zeker als je je paard goed kent. De rug kan steeds sterker gaan zakken, de vacht wordt echt abnormaal en hoefbevangenheid kan heftige vormen aan gaan nemen.

Wat betekent een te hoge ACTH waarde ?

De hypofyse maakt onder andere ACTH aan, wat de bijnieren weer stimuleert om cortisol te gaan produceren.

PPID herkennen we, door dat er veel te veel ACTH gemaakt wordt, waardoor de bijnieren vervolgens weer veel te veel cortisol gaan maken. Te veel cortisol geeft uiteindelijk de ontregeling van de suiker stofwisseling en remt het immuunsysteem. Dat veroorzaakt de meest voorkomende veranderingen en afgeleide aandoeningen.

Een PPID test is eenvoudig, want er wordt wat bloed afgenomen en dat sturen we naar het lab. We kunnen de oorzaak van PPID zelf, helaas nog niet weg nemen. PPID is wel te behandelen door de afgifte van de ACTH te remmen met medicatie, samen met een heel gezonde levensstijl en voeding, krijgen we meestal een zeer forse rem op het proces.

Kun je PPID preventief behandelen?

Fit zijn is preventie voor veel kwalen, maar PPID komt helaas ook opeens bij paarden voor, die al jarenlang topfit in conditie zijn. Het ontstaan van PPID en het gaan genezen, dat heeft niemand nog onder controle. De opvolgende klachten van PPID beperken is gelukkig iets, dat heel veel vaak via wat extra inspanning, alsnog lukt.

PPID kun je nog niet echt tegengaan, maar de gevolgen ruim voldoende terugdringen, dat is heel vaak wel al haalbaar.

Dat is belangrijk want onze paarden leven nu in een wereld zonder roofdieren dus behouden veel langer hun overlevingskansen. Zo zien we dat paarden nu gemiddeld ook veel ouder worden, waarbij geldt dat nare ouderdom dan natuurlijk niet een heel mooi geschenk voor het paard genoemd kan worden. Ouderdom is wel een modern geschenk voor het paard, als het voor het paard kwalitatief voldoende draagbaar blijft.

Daarom hou je gevolgen van PPID dan graag waar mogelijk onder controle. Gelukkig is de diagnostiek (bloedonderzoekje) voor ACTH waarde makkelijk te regelen en niet belastend voor het paard. Is de waarde structureel te hoog dan gaan we via behandeling en aanpassingen de ACTH waarde laag houden en monitoren hoe het gaat.

Die behandeling is een pilletje, dus dat is redelijk eenvoudig. Bij sommige paarden werkt het gelijk, de bekende vrolijke noot weer terug, soms is ook even een tijdje gewenning nodig.

Je wilt nooit alleen het pilletje zijn werk laten doen. Uiteraard hoort hier ook een gezonde levensstijl bij, voeding en zeker ook beweging zijn namelijk ook heel belangrijk om de waarde niet onnodig omhoog te laten gaan.

Menig paard met PPID leeft via behandeling en aandacht, alsnog het mooie leven van de fitte senior.

Soms zien mensen een nare oude dag met veel pijn in de voeten als “paardennatuur”. Maar dat is het natuurlijk niet, in de natuur hebben oudere paarden in een kudde, het soms zelfs echt zwaar en roofdieren zijn dan verlossing.

Ouderdom is voor paarden een mooi geschenk, als het voldoende normaal gezond doorlopen kan worden. Via goede behandeling van PPID kunnen we de kansen op een echte fijne ouderdom, gelukkig heel vaak alsnog verhogen.

Preventie is niet mogelijk, maar langer fijn leven met PPID is gelukkig heel vaak nog wel mogelijk.

Na de diagnose PPID

Veel eigenaren hebben een bijzondere band met het oudere paard, doen graag dingen samen en zien het paard dus heel graag langer fit, gezond en genietend. De diagnose PPID is in tijdig stadium, gelukkig heel vaak nog geen hek van de dam. Bij tijdige behandeling en wat maatregelen gaat het vaak alsnog lange tijd goed.

Het belang van beweging en voeding op PPID

We hebben de levenskwaliteit van vele oudere paarden met PPID inmiddels echt heel goed kunnen verbeteren via medicatie en gericht voedingadvies/gezonde levensstijl.

Dit pilletje werkt echt veel beter als deze ook samen gaat met een gezonde levensstijl. Gezonde voeding EN voldoende beweging zijn ZEER belangrijk zijn om ziektevorming door PPID tegen te gaan.

Onze dierenartsen kunnen je alles vertellen over een mogelijke relatie met bijvoorbeeld insulineresistentie en we hebben uiteraard kennis over voedingsaanpassingen voor paarden met problemen. In de gevallen dat PPID reeds hoefbevangenheid, veroorzaakt heeft, is het belangrijk te weten dat medicatie vaak ook veel verbetering kan geven op het verloop hier van en helpen kan een meer chronisch verloop tegen te gaan.

Gerelateerde Pagina

Wat is hoefbevangenheid exact en hoe herken je dat?

Een sterke relatie tussen PPID en bevangenheid

PPID niet behandelen, kan natuurlijk ook, maar wat je moet weten is dat dat echt wel een verhoogd risico is. Het gaat niet alleen om de vacht, infecties en levensvreugd. Het allergrootste probleem is de hogere gevoeligheid voor bevangenheid. Uit een onderzoek bleek dat bij 67% van de hoefbevangen geworden oudere paarden, uiteindelijk PPID structureel aanwezig was. Hoe hoog dit gemiddelde percentage thans in praktijk is, nu er natuurlijk ook sneller PPID getest wordt op andere signalen van PPID, is minder duidelijk. Maar hoefbevangenheid is dus wel echt heel vaak een complicatie van een ander probleem, PPID. Het is dan ook hardnekkiger, vaker chronisch van aard en geen kwestie van even wat beter bekappen, want verkeerde bekapping is niet de primaire oorzaak.

Het staat als een paal boven water, dat onbehandelde PPID een grote aanjager van hoefbevangenheid bij oudere paarden is. Hoefbevangenheid is voor paarden zeer pijnlijke aandoening, want het hoefbeen kantelt. Hoe sterker deze kanteling wordt, hoe moeilijker het wordt, het welzijn weer voldoende goed structureel op te gaan pakken. Is er sterke PPID en wordt dit niet onderdrukt, dan wordt de oorzaak van de hoefbevangenheid niet volledig weggenomen. Hier kan een geen enkele hoefverzorger tegenop, het is immers een chemisch proces. In 1x te sterke en verder chronisch verloop van hoefbevangenheid, te veel langdurige kanteling, is een veel voorkomende reden voor euthanasie, omdat het leven dan te lang zeer pijnlijk voor het paard is.

De diagnose PPID

Bij twijfel omtrent aanwezigheid van PPID, kunnen we door middel van een eenvoudig bloedonderzoek het ACTH gehalte in het bloed bepalen. Het in vroeg stadium diagnosticeren van PPID is heel fijn, omdat we via behandeling kans op vervelende gevolgen dan nog sterker kunnen terugdringen.

Wat bekend is, is dat de ACTH waarde kan fluctueren. Hij kan bijvoorbeeld even omhoog schieten bij zeer hoge stress. Ook in de loop der tijd kan de waarde gaan veranderen. Daarom is het fijn dat de test alleen een bloedtestje is, die je dus ook een keer kan herhalen.

In het najaar is hij meestal het allerbeste te meten, omdat suikerspiegels dan stijgen. Zodoende is er ieder jaar de najaarsactie, om bij vermoeden PPID de ACTH waarde in dit seizoen te gaan meten. Zo zien we ook of deze waarde door ingezette behandeling ook in het najaar onder een specifieke referentiewaarde blijft.

In het najaar de PPID prikactie

Is er te veel verhoging in het bloed, dan is pergolide de stof voor het kunnen remmen van verhoogde ACTH. De gewenste dosering pergolide is afhankelijk van de gemeten verhoging in de ACTH-waarde.

Om te controleren of de dosering voldoende aan blijft slaan op de waarde ACTH of er misschien daling is, is een bloedtest een stukje belangrijke informatie. Een bloedtest voor PPID doe je het liefste in het najaar, omdat hier ACTH-waarde kan “pieken” dus je gaat controleren of de piek niet te hoog door slaat.

Dosering peroxide

Welke ACTH waarde een paard dan heeft, is uiteraard per paard verschillend. De pergolide wordt afgestemd op de mate van afwijking. De aandoening legt zelf al uit, waarom bij aanwezigheid PPID de juiste dosering in de Pergolide geven, belangrijk is.

Voorwaarden prikactie

Er is tot nu toe ieder jaar in het najaar korting op een meting:

Namens Boehringer

Indien iemand via onze praktijk Prascend gebruikt, mogen wij je namens de fabrikant Boehringer in het najaar korting op testkosten geven. Ook mogen we reeds bij ons ingeschreven clienten deze korting geven, voor paarden die nog nooit onderzocht zijn voor PPID, maar in dit jaar specifiekere kenmerken van PPID gingen laten zien.

Wij kunnen natuurlijk niet garanderen dat Boehringer dit altijd ieder jaar blijft doen, maar de afgelopen jaren was de korting er altijd. Boehringer geeft dan vanaf 1 september tot 31 oktober 50% korting op de laboratorium kosten.

Uiteraard geldt deze korting ook op een combinatietest met Insuline Dysregulatie.

Namens Paardendokters

Aansluitend geven wij onze clienten in deze periode een extra 50% korting op kosten voor afname en opsturen van het bloed.

Dat doen we, omdat we de drempel om te blijven monitoren, laag willen houden.

Je geeft immers niet graag meer dure behandeling dan nodig of minder behandeling dan nodig voor goede preventie van klachten.

Afgetekend paspoort?

Paarden die pergolide krijgen, mogen niet meer als slachtdier aangeboden worden. We registeren dat ook in ons systeem. Staat het geregistreerd bij ons, dan kun je daarna altijd nabestellen via een eenvoudig mailtje.

Effecten behandeling PPID

Als er verhoogde waarde is, dan is wel of niet opstarten van preventieve medicatie natuurlijk een overweging van de eigenaar. Hoeveel medicatie passend is, is afhankelijk van de gemeten waarde. Het middel hoeft slechts eenmaal daags gegeven worden en de meeste paarden verdragen dit middel goed. Verreweg de meeste paarden krijgen herstel van levensvreugd, de omschakeling kan snel gaan maar soms ook echt iets langer kan duren. Tot die tijd ben je vooral veel extra lief voor je pony of paard, mocht je denken zijn levenslust lijkt te verdwijnen in een enorme wazige wolk, dat is niet uitzonderlijk, maar gelukkig bijna altijd tijdelijk.

Bij de meeste paarden treedt verbetering op tussen 6 -12 weken na het starten van de behandeling.

Deze verbetering is afname van de klachten. Verbetering ligt natuurlijk ook in beheersing van vervolgklachten, die anders nog de kop op kunnen gaan steken.

Houdt er ook rekening mee dat de waarde en benodigde hoeveelheid pergolide in de verder loop der tijd, ook nog kan veranderen. Via monitoring kun je de medicatie goed passend houden.

Weer fit!

Alhoewel iedereen natuurlijk het liefst automatisch goed gezondheid heeft, weten we ook dat het in de werkelijkheid opeens een andere kant in kan slaan. We zijn we heel dol op enthousiaste reacties en foto’s van paarden die echt wel behoorlijke klachten lieten zien, die toch weer gingen veranderen in vrolijkere en fitte senioren.

Paard weer blij en baasje weer blij.

Dat is natuurlijk heel leuk!

Ontwikkelingen pergolide voor paarden

Vroeger was er voor paarden geen geregistreerd medicijn en noemden we PPID “cushing”. We schreven dan een recept uit en paardeneigenaren konden dan pergolide bij de apotheek halen. Sinds oktober 2012 zijn er medicijnen voor paarden geregistreerd. Het nadeel zijn de ontstane prijzen, het voordeel is dat het nog altijd verkrijgbaar is voor paarden met een altijd zeer nauwkeurige samenstelling.

Recent leek Pergoquin even een goedkoper alternatief te gaan worden voor Prascend van Boehringer. Via grote inkoop konden we de prijs van Prascend ook verlagen. Vervolgens geeft Boehringer natuurlijk altijd ook nog het extra klantvoordeel van de bloedtap actie. We houden de mogelijke alternatieven uiteraard open en voor u in de gaten.

Beoogde effect

In het paspoort van paarden die pergolide krijgen, moet het paard worden afgetekend worden als slachtdier. We registeren dat ook in ons systeem. Staat het geregistreerd bij ons, dan kun je daarna altijd nabestellen via een eenvoudig mailtje.

Stuur deze uitleg door

Contact ?

Bij spoed: niet mailen of appen maar liever persoonlijk contact.

Indien geen spoed: