Herstel peesblessure
Kennisbank artikel
Kennis over peesweefselÂ
Opbouw en herstel peesweefsel
Het belang van snelle herkenning van peesletsel en opbouwschema’s bij peesblessures, wordt gevormd door de wijze waarop dit weefsel exact in elkaar steekt en hoe het reageert.
Algemeen begrip
Op deze pagina geven we daarom meer inzicht in de structuur van het weefsel en factoren die een rol kunnen spelen bij herstel.Â
Collageen
Een pees (tendon) is een spier-bot verbinding. Een ligament is een bot-bot verbinding.Â
Een pees bestaat uit bundels met peesvezels. De peesvezels zijn onderling met elkaar opgebouwd via een verbindingsstof, collageen. Die stof is heel belangrijk.
Kracht via strakke organisatie collageen
 Ook huid en onderhuids weefsel wordt met collageen gemaakt. Het verschil tussen het collageen in het elastische weefsel van de huid en dat van een pees, is de mate van ordening van de collageenvezels. In de huid zijn de collageenvezels losjes aangebracht. Dit bevat weinig “kracht”. Echter, in de pees zijn de collageenvezels zeer goed georganiseerd in een parallel karakter. Het is de specifiekere, strakkere organisatie van collageen vezels ten opzichte van elkaar, die het weefsel een aanzienlijke toename in kracht geeft. Pezen hebben een unieke structuur in de organisatie, zodat ze in staat zijn weerstand te geven tegen sterke bewegingskrachten. Zij moeten zorgen dat botgewrichten altijd binnen hun exacte ontwerp blijven bewegen, zodat ze niet beschadigen.Â
Focus op flexoren
Op de pagina “soorten peesblessures” beschreven we al dat de extensoren (strekpezen voorzijde van het been) veel beter genezen dan de flexorpezen (achterzijde benen). De problemen bij flexorpezen komen veel vaker voor en vanaf nu focussen we ons op herstel van flexoren.Â
Â
Onderscheid in schade
Bij peesblessures kan er botschade zijn ontstaan en schade ergens in de pees zelf. Hoeveel tijd nodig is voor revalidatie en welke behandeling het beste opgestart kan worden, hangt uiteraard van de exacte schade af.Â
Een belangrijk gedeelte van de herstelbehandeling wordt gedaan door de eigenaar die de belasting gaan aanpassen en stap voor stap weer opbouwen naar normaal. Hier leggen we uit waarom peesweefsel helaas niet louter via een prikje optimaal kan herstellen, maar ook echt om een hele specifieke opbouwperiode vraagt. Â
Wat gebeurt er bij overrekking of verscheuring van een pees?
Wordt de pees te veel uitgerekt, krijgt hij een klap van buitenaf of staan de botten voortdurend in een suboptimale stand, dan kan de pees te veel uitrekken. Bij een te grote rekking, beschadigt de exacte opbouw van het collageen en dan wordt dus ook de kracht minder. Behalve hun weestandkracht, hebben veel pezen de bijzondere eigenschap van elasticiteit; de analogie die kan helpen is die van een springstok of van een trampoline. De elastische terugslag van pezen geeft een substantiële bijdrage aan motoriek.Â
Bij overrekking van de pees, kunnen er holtes ontstaan gevuld met vocht of bloed. Deze zorgen voor verdikking van de pees. Als de pees zelf niet kapot is, zal het herstel snel zijn. Het paard heeft wel enige weken rust nodig, maar zal dan snel weer de oude zijn. Maar dan is elasticiteit wel al verminderd. Heeft de pees te hard aan bot getrokken, dan gaat het herstel meestal ook snel. Bij gedeeltelijke verscheuring van de pees zelf, is meer tijd nodig.Â
Bij echte beschadiging in de opbouw van collageenvezels nemen de beschermende krachten en opladende krachten van het weefsel af. Â Om te voorkomen dat het paard uiteindelijk chronisch kreupel wordt (kreupel is aanwezigheid van pijn) moeten we hem helpen het herstel zo goed mogelijk te organiseren. Â
Herstelfasen peesweefsel
Bij herstel van peesweefsel zijn duidelijke fases te onderscheiden. Het is voor paardenliefhebbers heel belangrijk bij het nadenken over pezen, deze fasering te kennen en begrijpen.Â
De ontstekingsfase
Kapot peesweefsel maakt eerst een ontstekingsfase door, waarin het kapotte weefsel wordt afgebroken. Dit duurt meestal tien dagen tot drie weken, het gat zou dan op een echo alleen maar groter lijken te worden, door de opruimactie van het lichaam en de retractie van de gescheurde vezels. De daadwerkelijke schade kunnen we daarom pas goed beoordelen, als de meeste kapotte vezels zijn opgeruimd. Een echo maken we normaliter dus na tien dagen. Rust en koelen zijn in die tijd de standaard, soms ontstekingsremmende medicatie, maar daar zitten ook nadelen aan, die we goed overwegen.
De overbruggingsfase
Daarna wordt de blessure door het lichaam niet gelijk door peesweefsel maar door afwijkend weefsel vervangen. De vezels liggen dan kriskras door elkaar. In deze periode is het een kwetsbaar stukje lichaam. In relatie tot het overige weefsel heeft het slechte elasticiteit. Het paard trapt er letterlijk zo doorheen en neemt dan zelfs snel overig nog gezond peesweefsel mee. Door de aanmaak van een soort bindweefsel wordt de schade eigenlijk slechts overbrugd, we noemen dit daarom de overbruggingsfase. Een pees bevat weinig bloedvaten, waardoor de aanvoer van voedingsstoffen en de afvoer van afvalstoffen helaas beperkt is. Aan het begin van deze fase of het einde van de ontstekingsfase kan het bij sommige specifieke gevallen goed helpen moeder natuur te stimuleren via PRP, shockwave of stamcellen. Vervolgens moet het paard gaan beginnen met bewegen. Teveel stappen kan schade aanrichten, te weinig stappen geeft te weinig prikkeling aan het lichaam te herstellen. Om de belasting te bepalen zijn opvolgende echobeelden ontzettend belangrijk.
De herbouwfase
Na de overbruggingsfase, de tijd is afhankelijk van de aandoening maar gemiddeld is dan ongeveer drie maanden, volgt de belangrijke remodelleringsfase (herbouw). In deze fase moeten alle verkeerd liggende vezels van het bindweefsel geleidelijk in de juiste richting worden gericht om de trekvastheid van de pees weer op te roepen. Hoe groter de beschadiging hoe langer de herbouw duurt. Het zal helaas nooit meer zo mooi geordend worden, als dat het was. Nieuw gevormd peesweefsel blijft altijd iets minder kwaliteit houden, wat geen probleem hoeft te zijn, want bij voldoende kwaliteit kan het paard nog prima verder.Â
Vroeg stadium herkenning
Nu duidelijk is hoe peesweefsel afbreekt en het herstel gebeurt, maakt duidelijk waarom we peesblessures liever niet zien, maar als ze er zijn je in actie wil komen. Op de pagina “peesblessure herkennen” staan tips om signalen beter te herkennen. Â Denk je dat de kans groot is dat je er mee te maken hebt, lees dan “vermoeden peesblessure” met tips. Snel handelen, Â zo min mogelijk afbraak, is zo veel mogelijk behoud van ordening.Â
Wat is een belangrijke misvatting bij peesblessures?
Hebben we een peesblessure geconstateerd, dan leggen we natuurlijk heel goed uit wat alle bijzonderheden zijn. Gelijkertijd weten we ook dat wanneer een verzorger van een paard voor het eerst met een peesblessure geconfronteerd wordt, er veel informatie op je af komt. En soms komen er ook heel veel ongevraagde en ongefundeerde opinies over “wat je het beste kunt doen”. Â
Het is belangrijk te weten dat een paard fantastisch ontwikkelde soepele spieren en zelfs zeer goede confirmatie kan hebben, maar dit niets zegt over de gezondheid in de pezen.Â
Voldoende gezond peesweefsel moet resteren, omdat het anders in de toekomst, te snel chronisch kreupel wordt. Zelfs als het paard nu nog niet kreupel is! Prioriteit is te zorgen dat de pees, als opeens even iets meer veerkracht en weerstand nodig is, deze nog zo goed mogelijk kan blijven geven.
Revalidatieplan
Na diagnose kan het revalidatieplan worden opgesteld. Het paard hoeft meestal niet op rust, maar moet rustig aan doen. Wij geven als gespecialiseerde praktijk uiteraard alle mogelijk medische staande behandelingen voor blessures. Voorbeelden zijn stamceltherapie, PRP, combinatie injecties, shockwave, tildren enz. De beste keuze is afhankelijk van de blessure, de eventuele ontdekte oorzaak maar ook van andere omstandigheden. Denk aan het type paard maar ook aan de wensen van de eigenaar.Â
Hulp van een goede smid
Hoefstand is altijd belangrijk, tijdens de opbouw van een pees dus ook. Bij specifieke blessures gaan we over op inzet van speciaal beslag om de pees tijdelijk iets meer te ontlasten. Dat hangt soms ook een kleine beetje af van de reeds aanwezige stand. Alhoewel we tegenwoordig opvallend weinig smeden hebben in onze werkregio, zijn er bij ons gelukkig wel meerdere hoefsmeden in de buurt die kwalitatief echt goed werk willen en kunnen leveren. In dat geval bespreken we de bevindingen en de specifieke wens voor speciaal beslag graag met uw eigen hoefsmid. Blijf ook tijdens revalidatie het paard goed verzorgen. We kunnen garanderen dat een geblesseerde pees die volgens passend schema minder en sterker belast gaat worden, meer kans heeft nog te gaan herstel, dan los lopen in een weiland kan bieden. Het schema begint laag maar loopt vrij snel omhoog. Dat laatste blijf je heel graag ook gefaseerd doen.
Controle op stal
We kunnen progressie gaan monitoren via een vervolgecho en/of foto. Dit gebeurt vaak gewoon op stal, omdat we dan al precies weten waar we moeten zoeken en wat we willen zien.Â
Revalidatie bij een peesblessure
Gingen we in de eerste fase het beschadigde weefsel de nodige extra rust geven, in de volgende fase willen we heel graag dat het weefsel zich zo goed mogelijk gaat herstructureren. Middel hiervoor is het geleidelijk opvoeren van belasting, waarbij een goede bodem belangrijk blijft. Een erg zware bodem is niet goed. Op een harde maar stugge bodem, bijvoorbeeld rubber, wordt de voet al snel te veel vastgezet bij de landing. Dan kan de pees dus zijn werk niet goed doen. Wat je ook niet wil, is veel krachtgebruik in de extensor. Â Revalidatie is ook niet het juiste moment om heel veel spieren te willen kweken. Dat wordt nog wel eens gedacht maar de meest uit gebalanceerde humane bewegers, zijn geen bodybuilders. Wel wil je juist gebruik nastreven, dus graag dat het paard ook stukken mooi horizontaal loopt zodat de hoef heel vaak precies zo landt, als hij moet landen. Â
Bij sommige paarden kan dit echt een lastige periode zijn, omdat deze zich heel gezond voelt en zijn lichaam veel sterker in schat, als het daadwerkelijk is. Er zijn dan veel manieren om een paard iets rustiger en de aandacht meer bij het werk te houden, neem vooral contact op als het te lastig wordt, om opties door te nemen. Het is zeker goed om extra buig- en strekoefeningen op stal te doen, overdrijf daarbij niet, dit is ook omdat je zo het paard mentaal bezig houdt. Je mag eenvoudige grondoefeningen en communicatie oefeningen (aandacht) doen. Geef het paard waar mogelijk echt zo veel mogelijk afleiding en schuw geen creativiteit, een hooinet, takjes kauwen, contact met rustig vriendje, dingetjes gaan leren enz.Â
Werken aan herstelkansen
In de natuur gaat een levendig paard met grotere peesblessure, die direct veel moet blijven lopen achter een in sommige periodes echt veel  bewegende kudde aan, uiteindelijk te kreupel worden. Dan zien jagers al op afstand, want stijf is minder wendbaar. Ook bij moderne revalidatie spelen we toch met de wetten van de natuur en moeten accepteren dat we nooit alles volledig onder controle zullen hebben. Er zijn nu eenmaal echt paarden met te ongunstige beenstanden enz. We moeten ook bedenken dat rennen en uitglijden iets is dat je niet altijd kunt voorkomen enz. Via aandacht, lokaal behandelen en vastberadenheid kunnen we veel oplossen, we zien veel paarden met peesblessures die daarna nog hetzelfde werk of rustiger werk op goede manier kunnen doen.  Â
De moeite waard?
Is alle aandacht en vastberadenheid vaak genoeg de moeite waard? Vaak genoeg wel. Het is  wetenschappelijk aangetoond dat opbouwschema’s beter werken dan “op het land”. We zagen het in praktijk ook, maakten de afgelopen twintig jaar al veel peestrajecten mee. Hoe meer men rekening houdt met bijzonderheden van dit weefsel, hoe vaker we toch meer herstel op echobeelden zien. Er waren heel veel paarden met peesblessures die dan na kundige revalidatie nog hetzelfde werk of aangepast werk, nog langdurig op uitstekende manier kunnen doen.  Met de nieuwe behandelmethoden er bij, zijn dat er weer een stukje meer.Â
Stuur deze uitleg doorÂ
Bij spoed: niet mailen of appen maar liever persoonlijk contact.
- 06 - 5537 00 00
Indien geen spoed: